رفلاکس معده چیست؟ علل، علائم و درمان

آیا تا به حال احساس سوزش و ناراحتی در قفسه سینه داشته‌اید که به گلو هم سرایت کند؟ این می‌تواند نشانه‌ای از رفلاکس معده باشد، مشکلی شایع که زندگی روزمره میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اما رفلاکس معده چیست؟! این عارضه فراتر از یک ناراحتی ساده بوده و می‌تواند کیفیت زندگی را به طور جدی تهدید کند. در این مقاله، به بررسی دقیق رفلکس، علل، نشانه‌های هشداردهنده و راه‌های مؤثر درمان آن خواهیم پرداخت. پس با ما همراه باشید تا دریابید چگونه می‌توانید با رفلاکس معده مقابله کنید و به زندگی راحت‌تر و سالم‌تری برسید.

بیشتر بدانید :علت سوزش معده چیست؟

رفلاکس معده: تعریف و مکانیسم

رفلاکس معده، که به نام بیماری ریفلاکس معده-مرویGERD) ) نیز شناخته می‌شود، وضعیتی است که در آن محتویات اسیدی معده به مری (لوله غذا) برمی‌گردد. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که اسفنکتر تحتانی مری LES))، که یک حلقه ماهیچه‌ای بین معده و مری است، به درستی عمل نمی‌کند.

 

در حالت طبیعی، LES مانند یک دریچه یک‌طرفه عمل می‌کند. این دریچه هنگام بلع غذا باز می‌شود تا غذا وارد معده شود و سپس بسته می‌شود تا از برگشت محتویات معده جلوگیری کند. اما در افراد مبتلا به رفلاکس، این اسفنکتر ضعیف شده یا به درستی بسته نمی شود و اجازه می‌دهد اسید معده و سایر محتویات به مری برگردند.

 

این مکانیسم می‌تواند منجر به علائمی مانند سوزش سر دل، مشکل در بلع، و احساس طعم ترش در دهان شود. در موارد شدیدتر، اسید باعث التهاب مری، زخم، و حتی تغییرات پیش‌سرطانی می‌شود.

علل بروز رفلاکس معده

علل اصلی بروز رفلاکس معده چیست

علت رفلاکس معده دلایل مختلفی دارد. برخی از علل اصلی عبارتند از:

ضعف اسفنکتر تحتانی مریLES) ): این نوع ضعف ژنتیکی است یا اینکه در اثر عوامل مختلف زندگی ایجاد می‌شود.
فتق هیاتال: در فتق هیاتال، بخشی از معده از طریق دیافراگم به قفسه سینه نفوذ کرده و باعث اختلال در عملکرد LES می‌شود.
چاقی: اضافه وزن  فشار داخل شکمی را افزایش داده و باعث شل شدن LES می‌شود.
بارداری: تغییرات هورمونی و فشار فیزیکی ناشی از رشد جنین می‌تواند منجر به رفلاکس معده شود.
مصرف برخی داروها: داروهایی مانند آسپرین، ایبوپروفن، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای فشار خون، خطر رفلاکس معده را افزایش می‌دهند.
استرس و اضطراب: دلنگرانی گاهی وقتها تولید اسید معده را افزایش داده و عملکرد LES را مختل می‌کند.

 

علائم و نشانه‌های رفلاکس معده چیست؟

شناخت این علائم و نشانه‌ها به تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر رفلاکس معده کمک می‌کند:

  • سوزش سر دل: احساس سوزش یا درد در پشت جناغ سینه که ممکن است به گلو نیز سرایت کند.
  • رگورژیتاسیون: بازگشت محتویات اسیدی معده به دهان یا گلو.
  • دیسفاژی: مشکل در بلع یا احساس گیر کردن غذا در گلو یا سینه.
  • احساس توده در گلو (گلوبوس).
  • درد قفسه سینه: که گاهی ممکن است با حمله قلبی اشتباه گرفته شود.
  • تهوع و استفراغ.
  • بوی بد دهان یا طعم ترش در دهان.

لازم به ذکر است که برخی افراد ممکن است “رفلاکس خاموش” داشته باشند، یعنی علائم کلاسیک مانند سوزش سر دل را تجربه نکنند، اما سایر نشانه‌ها مانند سرفه مزمن یا مشکلات صوتی را داشته باشند.

 

ارتباط رفلاکس معده با سایر شرایط سلامتی

رفلاکس می‌تواند علائم آسم را تشدید کند و برعکس. بسیاری از افراد مبتلا به آسم، رفلاکس را نیز تجربه می‌کنند. گاهی علائم رفلاکس با درد قفسه سینه ناشی از مشکلات قلبی اشتباه گرفته می‌شود. همچنین، استرس ناشی از رفلاکس مزمن می‌تواند خطر مشکلات قلبی عروقی را افزایش دهد. گاهی اسید معده به مینای دندان آسیب می‌رساند و خطر پوسیدگی دندان را افزایش می‌دهد. سرفه مزمن، گرفتگی صدا یا حتی ذات‌الریه آسپیراسیون هم با رفلاکس در ارتباطند. زندگی با رفلاکس مزمن می‌تواند بر سلامت روان تأثیر بگذارد و منجر به اضطراب، افسردگی یا اختلال در خواب و بی‌خوابی شود، که به نوبه خود می‌تواند بر سلامت کلی تأثیر بگذارد. درک این ارتباطات  به بیماران و پزشکان کمک می‌کند تا رویکرد جامع‌تری برای مدیریت رفلاکس معده و سایر شرایط سلامتی مرتبط اتخاذ کنند. همچنین، این آگاهی می‌تواند اهمیت درمان به موقع و مؤثر رفلاکس را برجسته کند.

 

عوامل خطر و تشدیدکننده رفلاکس معده چیست؟

برخی از عوامل خطر ابتلا به رفلاکس را افزایش داده یا علائم آن را تشدید می‌کنند. این عوامل عبارتند از:

رژیم غذایی: مصرف غذاهای تند، اسیدی، چرب یا پرادویه علائم رفلاکس معده را بدتر می‌کند. همچنین، نوشیدنی‌های کافئین‌دار، الکلی و گازدار نیز می‌توانند مشکل‌ساز باشند.
سیگار کشیدن: نیکوتین  عملکرد LES را ضعیف می‌کند.
وعده‌های غذایی حجیم: خوردن وعده‌های سنگین بر معده فشار وارد می‌کند.
خوابیدن بلافاصله پس از غذا: دراز کشیدن در کنار سفره منجر به برگشت اسید به مری و سوء هاضمه می‌شود.
لباس‌های تنگ: پوشیدن لباس‌های تنگ در ناحیه شکم می‌تواند فشار داخلی را افزایش دهد.
سن: با افزایش سن، خطر ابتلا به رفلاکس افزایش می‌یابد.
ژنتیک: برخی افراد ممکن است بطور ژنتیکی مستعد رفلاکس باشند و این نیاز به مراقبت دارد.

شناخت این عوامل تشدیدکننده می‌تواند به افراد کمک کند تا با اجتناب از آنها یا مدیریت بهتر شرایط خود، علائم رفلاکس را کاهش دهند.

عوارض احتمالی رفلاکس

 

عوارض احتمالی رفلاکس درمان نشده

اگر رفلاکس معده به درستی درمان نشود، ممکن است باعث التهاب مزمن مری شده و منجر به زخم، خونریزی و تنگی مری گردد. بخوبی می‌دانیم که تشکیل بافت اسکار در مری  باعث اختلال در بلع می‌شود. از طرفی تغییر در بافت پوشاننده مری، خطر سرطان مری را تشدید می‌کند. در موارد شدید در تعدادی از افراد، زخم‌های ناشی از رفلاکس می‌توانند باعث خونریزی شوند. آسم یا تشدید علائم آسم هم یکی دیگر از عوارض اهمال کاری در درمان رفلاکس معده است. عفونت ریه به دلیل ورود محتویات معده به ریه‌ها، فرسایش مینای دندان و افزایش خطر پوسیدگی دندان، رفلاکس شبانه و پایین آمدن کیفیت خواب از دیگر عوارض احتمالی رفلاکس معده هستند.

رژیم غذایی مناسب برای افراد مبتلا به رفلاکس

رژیم غذایی مناسب می‌تواند نقش مهمی در کنترل رفلاکس داشته باشد:

غذاهایی که باید محدود شوند:

  • غذاهای تند و پرادویه
  • غذاهای چرب و سرخ شده
  • مرکبات و آب‌میوه‌های اسیدی
  • گوجه فرنگی و محصولات آن
  • شکلات
  • نعناع
  • پیاز و سیر
  • نوشیدنی‌های کافئین‌دار و الکلی

 

غذاهای مفید:

  • سبزیجات غیر اسیدی مانند لوبیا سبز، کدو و هویج
  • میوه‌های غیر اسیدی مانند موز و سیب
  • غلات کامل
  • گوشت‌های کم چرب و ماهی
  • لبنیات کم چرب
  • آب و چای‌های گیاهی بدون کافئین

 

نکات تغذیه‌ای در کنترل رفلاکس معده چیست:

وعده‌های کوچک و مکرر بخورید. از خوردن وعده‌های سنگین، به خصوص قبل از خواب، خودداری کنید. غذا را خوب بجوید و آهسته بخورید. مصرف هم زمان مایعات را با غذا محدود کنید. از مصرف غذاهای خیلی داغ یا خیلی سرد خودداری کنید. توجه داشته باشید که واکنش افراد به غذاهای مختلف متفاوت است. بهتر است غذاهایی که باعث تشدید علائم شما می‌شوند را شناسایی کرده در دفتری یادداشت نمایید. این اطلاعات می‌تواند به شما کمک کند تا درک بهتری از روش‌های درمانی، تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی مناسب برای کنترل رفلاکس معده داشته باشند.

 

درمان‌های خانگی و طبیعی برای تسکین علائم رفلاکس معده چیست؟

طبق تجربیات گذشتگان رفلاکس معده را می‌توان با برخی روش‌های طبیعی و خانگی تسکین داد:

جوش شیرین: نصف قاشق چایخوری جوش شیرین در یک لیوان آب حل کنید. این محلول اسید معده را خنثی می‌کند.

زنجبیل: چای زنجبیل یا جویدن زنجبیل تازه به کاهش التهاب و بهبود هضم منجر می‌شود.

آب نارگیل: نوشیدن آب نارگیل به خنثی کردن اسید معده کمک می‌کند.

آلوئه ورا: نوشیدن ژل آلوئه ورا می‌تواند التهاب را کاهش دهد. (توجه: از مصرف لاتکس آلوئه ورا خودداری کنید)

آدامس بدون قند: جویدن آدامس بعد از غذا تولید بزاق را افزایش داده و اسید معده را خنثی می‌کند.

عصاره نعناع: مصرف کپسول‌های حاوی عصاره نعناع مشکل اسپاسم معده را کاهش می‌دهند.

ریشه شیرین بیان: چای ریشه شیرین بیان می‌تواند مخاط معده را تقویت کند. (توجه: در صورت ابتلا به فشار خون بالا از مصرف آن خودداری کنید)

 رفلاکس معده

درمان‌های دارویی رفلاکس معده چیست؟

درمان‌های دارویی رفلاکس معده شامل چهار گروه اصلی است. اول از طریق آنتی‌اسیدها، این داروها اسید معده را خنثی می‌کنند و تسکین سریع اما موقتی ایجاد می‌کنند. مهارکننده‌های H2  دومین گروه داروهای درمانی هستند. این داروها تولید اسید معده را کاهش می‌دهند و اثر طولانی‌تری نسبت به آنتی‌اسیدها دارند. قوی‌ترین مهارکننده‌های تولید اسید معده، مهارکننده‌های پمپ پروتون‌ها (PPIs) هستند که نسبت به دو مورد اول تاثیر بیشتری دارند. و اما پروکینتیک‌ها  گروه چهارم داروهای درمانی هستند که به تخلیه سریع‌تر معده کمک می‌کنند.

 

معرفی شربت برنیسکون و نحوه عملکرد آن:

شربت برنیسکون یک فرآورده طبیعی است که برای کمک به تسکین علائم رفلاکس معده طراحی شده است. این شربت حاوی ترکیبات کلسیم، سدیم آلژینات و سدیم بیکربنات با طعم نعناع، بدون شکر و گلوکوز است، که خواص ضد التهابی و ضد اسپاسم دارند. در رابطه با نحوه عملکرد شربت برنیسکون، خواص آرام‌بخش گیاهان موجود در برنیسکون باعث تسکین درد و ناراحتی ناشی از رفلاکس شده و التهاب در مخاط معده و مری را کم می‌کنند. این شربت با تنظیم حرکات دستگاه گوارش به کاهش تولید اسید معده کمک می‌کند. شما می‌توانید این محصول را از نمایندگی‌های فروش مکمل‌های نویاویژن به صورت آنلاین و حضوری تهیه نمایید.

 

تشخیص رفلاکس معده: روش‌های پزشکی

پزشکان از روش‌های مختلفی برای تشخیص رفلاکس معده استفاده می‌کنند:

شرح حال و معاینه فیزیکی:  پزشک درباره علائم، سابقه پزشکی و عادات زندگی بیمار سؤال می‌کند.
آندوسکوپی فوقانی:  یک لوله نازک با دوربین از طریق دهان وارد مری و معده می‌شود تا التهاب یا آسیب را بررسی کند.
بیوپسی: در طول آندوسکوپی، ممکن است نمونه‌ای از بافت مری برای بررسی دقیق‌تر برداشته شود.
مانومتری مری:  این آزمایش فشار اسفنکتر تحتانی مری و حرکات مری را اندازه‌گیری می‌کند.
pH متری 24 ساعته:  یک کاتتر نازک در مری قرار داده می‌شود تا میزان اسید را در طول 24 ساعت اندازه‌گیری کند.
اشعه X با باریم:  بیمار محلول باریم می‌نوشد و سپس تصاویر رادیوگرافی از مسیر حرکت آن گرفته می‌شود.
تست ایمپدانس:  این روش حرکت مایعات و گازها را در مری اندازه‌گیری می‌کند و می‌تواند رفلاکس غیر اسیدی را نیز تشخیص دهد.
آزمایش Bravo در این آزمایش یک کپسول کوچک به مری متصل می‌شود تا pH را به مدت 48 تا 96 ساعت اندازه‌گیری کند.

تشخیص دقیق و به موقع رفلاکس معده می‌تواند به درمان مؤثر و جلوگیری از عوارض جدی کمک کند. پزشک با توجه به شدت علائم و سایر فاکتورها، روش‌های مناسب را تشخیص می‌دهد.

بهتر است این مطلب را بخوانید: گاویسکون ایرانی موجود شد

 

تغییرات سبک زندگی برای کنترل و درمان رفلاکس معده

تغییرات در سبک زندگی می‌تواند نقش مهمی در کنترل رفلاکس معده داشته باشد. اضافه وزن فشار بر معده را افزایش می‌دهد. با ورزش کردن نقش مهمی در کاهش علائم رفلاکس معده دارد. برای تغییر الگوی خواب، سر تخت را 15-20 سانتی‌متر بالا ببرید و از خوابیدن تا 3 ساعت پس از غذا خودداری کنید. پوشیدن لباس‌های گشاد، نفس تازه ای به روح و جانتان می بخشد. لباس‌های تنگ می‌توانند فشار بر معده را افزایش دهند. سبکهای نامناسب را ترک یا محدود کنید. مثلا مصرف الکل و کافئین و سیگار کشیدن اسفنکتر تحتانی مری را ضعیف و شل می‌کند. برای مدیریت استرس، تکنیک‌های آرام‌سازی مانند مدیتیشن یا یوگا را امتحان کنید. خوردن آهسته و جویدن کامل هم موردی است که به هضم بهتر غذا کمک می‌کند.

 

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر علائم رفلاکس معده شما بیش از دو بار در هفته رخ می‌دهد و این علائم با تغییرات سبک زندگی و داروهای بدون نسخه بهبود نمی‌یابد؛ بهتر است وقت ویزیت با دکتر بگیرید. مدفوع سیاه یا خونی، استفراغ مکرر یا استفراغ خونی نشانه‌های خوبی برای تاخیر در مراجعه به پزشک نیستند. اگر مشکل در بلع یا درد هنگام بلع دارید، درد قفسه سینه یا درد شدید شکم را تجربه می‌کنید، یا وزنتان ناخواسته کم می‌شود، باید به پزشک مراجعه کنید. هم چنین اگر علائم آسم یا مشکلات تنفسی همراه با رفلاکس داشتید مراجعه به پزشک ضرورت دارد.

 

نکات کاربردی برای پیشگیری از رفلاکس معده

برای پیشگیری از رفلاکس معده، وعده‌های غذایی کوچک‌تر و متعدد مصرف کنید. از خوردن غذا حداقل 3 ساعت قبل از خواب خودداری کنید.از پوشیدن لباس‌های تنگ، به خصوص در قسمت دور کمر، اجتناب کنید. وزن خود را کنترل کنید و در صورت اضافه وزن، آن را کاهش دهید. از مصرف غذاهای تحریک‌کننده مانند غذاهای تند، اسیدی و چرب خودداری کنید.

 

سوالات متداول درباره رفلاکس معده

 

س1: آیا رفلاکس معده می‌تواند به سرطان منجر شود؟

ج: در موارد نادر و در صورت عدم درمان طولانی مدت، رفلاکس مزمن می‌تواند خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش دهد.

 

س2: آیا بارداری باعث رفلاکس می‌شود؟

ج: بله، تغییرات هورمونی و فشار فیزیکی ناشی از رشد جنین می‌تواند منجر به رفلاکس در دوران بارداری شود.

 

س3: آیا رفلاکس در کودکان شایع است؟

ج: بله، رفلاکس در نوزادان و کودکان خردسال نسبتاً شایع است، اما اکثر کودکان با افزایش سن به مرور بهبود می‌یابند.

 

س4: آیا ورزش می‌تواند رفلاکس را بدتر کند؟

ج: برخی ورزش‌های شدید یا حرکاتی که فشار زیادی به شکم وارد می‌کنند، می‌توانند رفلاکس را تشدید کنند.

 

س5: آیا استرس باعث رفلاکس می‌شود؟

ج: استرس می‌تواند علائم رفلاکس را تشدید کند، اما به تنهایی علت اصلی رفلاکس نیست.

نظرات خود را برای ما ارسال کنید